Trong buổi gặp gỡ các gia đình mới của năm học SY27, Giám đốc Dự án Phạm Tuấn Anh – người được học sinh và phụ huynh thân mật gọi là chú Gấu – đã có những chia sẻ chân thành về hành trình hình thành Minh Việt, triết lý giáo dục mà dự án kiên định theo đuổi, cũng như vai trò của gia đình trong quá trình trưởng thành của mỗi học sinh. Từ Washington, D.C., chú Gấu cho biết dù Minh Việt đã bước sang năm hoạt động thứ tám, chú vẫn cảm thấy hồi hộp mỗi khi gặp gỡ phụ huynh vào đầu năm học. Có lẽ bởi phía sau mỗi gia đình tham dự là niềm tin, kỳ vọng và cả tương lai của một đứa trẻ – những điều mà Minh Việt luôn ý thức phải đón nhận bằng tất cả sự nghiêm túc và trách nhiệm.
Trong buổi họp, chú Gấu đã kể lại câu chuyện của chính mình. Chú sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo tại Hà Nội, vào thời điểm mà điều kiện tiếp cận tri thức và ngoại ngữ còn vô cùng hạn chế. Mãi đến khoảng 13, 14 tuổi, chú mới bắt đầu đọc được một chút tiếng Anh. Tuy nhiên, bằng sự chăm chỉ và niềm tin rằng giáo dục có thể thay đổi số phận, chú đã từng bước mở rộng con đường của mình, có cơ hội sang Hoa Kỳ học cao học và làm việc tại nhiều tổ chức quốc tế lớn như Liên hợp quốc, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới. Sau đó, chú tiếp tục làm việc tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng – một môi trường đặc biệt, nơi chú có cơ hội quan sát và hiểu sâu hơn về thế giới hiện đại. Dù đã đi qua một hành trình dài, chú Gấu cho biết mình chưa bao giờ quên những năm tháng thiếu thốn tại Hà Nội. Chính ký ức ấy đã thôi thúc chú tìm cách mang những cơ hội giáo dục mà mình từng may mắn có được đến gần hơn với trẻ em Việt Nam.
Minh Việt ra đời từ mong muốn giản dị nhưng bền bỉ ấy.
Mang nền giáo dục chất lượng đến gần hơn với các gia đình Việt Nam
Khoảng năm 2017–2018, Minh Việt khởi đầu với chương trình tiếng Anh trực tuyến “Tiếng Anh bạn Gấu”. Khi ấy, chú Gấu mong muốn tạo thêm cơ hội học tập cho bạn bè, người thân và những người trưởng thành từng không có điều kiện tiếp cận tiếng Anh trong những năm tháng còn nhiều thiếu thốn. Từ những lớp học ban đầu ấy, chú Gấu dần nhận ra tiềm năng lớn của mô hình giáo dục trực tuyến. Dù hình thức học online khi đó chưa phổ biến như hiện nay, trẻ em Việt Nam vẫn có thể được học với những giáo viên Mỹ giàu kinh nghiệm và tiếp cận chương trình giáo dục quốc tế mà không nhất thiết phải theo học tại các trường quốc tế có mức học phí cao. Năm 2019, những lớp học đầu tiên dành cho học sinh chính thức được mở. Kể từ đó, Minh Việt từng bước phát triển thành một hệ sinh thái giáo dục với nhiều chương trình dành cho các em từ lứa tuổi mầm non đến hết trung học phổ thông.
Theo chia sẻ của chú Gấu, mục tiêu của Minh Việt chưa bao giờ chỉ là cung cấp những lớp học hay truyền đạt một khối lượng kiến thức nhất định. Dự án mong muốn đào tạo nên những con người hạnh phúc, có tư duy toàn cầu, biết trân trọng những cơ hội mình nhận được và sẵn sàng cống hiến cho gia đình, cộng đồng cũng như đất nước. Bởi vậy, Minh Việt luôn cố gắng duy trì mức học phí phù hợp và cam kết không tăng học phí đối với chương trình. Đây không chỉ là một chính sách vận hành, mà còn là trách nhiệm lâu dài của dự án đối với những gia đình đã đặt niềm tin vào Minh Việt. Chú Gấu tin rằng khoản đầu tư cho giáo dục trong những năm đầu đời sẽ tạo nên giá trị lớn hơn rất nhiều so với chi phí ban đầu. Điều các gia đình nhận lại không chỉ được đo bằng thu nhập trong tương lai, mà còn bằng tư duy, khả năng tự học, bản lĩnh, những lựa chọn nghề nghiệp và chất lượng cuộc sống của các con khi trưởng thành.
Để giúp phụ huynh có cái nhìn rõ ràng hơn, chú Gấu đã khái quát hành trình học tập của học sinh Minh Việt thành ba giai đoạn chính.
Giai đoạn 1: Làm quen với ngôn ngữ và phương pháp học tập
Từ PreK đến lớp 3 là giai đoạn các con làm quen với tiếng Anh, môi trường lớp học và cách tiếp thu kiến thức bằng một ngôn ngữ mới. Trong những năm đầu tiên, phụ huynh không nên quá lo lắng khi con chưa thể dịch lại toàn bộ bài học sang tiếng Việt hoặc chưa trả lời được những câu hỏi phức tạp. Các con đang tiếp nhận tiếng Anh theo cách gần giống một đứa trẻ bản ngữ: nghe, quan sát, ghi nhớ, liên kết ý nghĩa rồi dần dần sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên. Đây là quá trình cần thời gian và sự kiên nhẫn. Việc ép trẻ phải dịch từng từ hoặc lập tức giải thích lại bài học bằng tiếng Việt đôi khi có thể làm gián đoạn cách tư duy trực tiếp bằng tiếng Anh mà trẻ đang từng bước hình thành. Trong năm học thứ chín, Minh Việt dự kiến mở 600 suất học PreK miễn phí dành cho trẻ từ ba đến bốn tuổi. Các gia đình tham gia sẽ đặt một khoản cam kết và được hoàn lại khi học sinh có sự tiến bộ theo yêu cầu của chương trình. Qua đó, dự án mong muốn gieo những “hạt giống” ngôn ngữ và niềm yêu thích học tập từ sớm cho nhiều trẻ em Việt Nam hơn.
Giai đoạn 2: Hình thành tư duy và khả năng trình bày ý tưởng
Lớp 4 và lớp 5 được xem là những năm học bản lề. Đây là lúc học sinh bắt đầu chú trọng hơn đến kỹ năng viết, cách xây dựng câu, sử dụng ngữ pháp và diễn đạt suy nghĩ một cách mạch lạc. Từ lớp 6 đến lớp 8, các con không chỉ học kiến thức mà còn được rèn luyện khả năng đặt câu hỏi, trình bày quan điểm, bảo vệ ý tưởng và nhìn nhận một vấn đề từ nhiều góc độ. Đối với học sinh từ 12 tuổi trở lên, Minh Việt có lớp Công dân Toàn cầu do chú Gấu trực tiếp phụ trách. Nội dung lớp học xoay quanh những vấn đề cốt lõi của thế giới hiện đại, được chắt lọc từ nhiều năm học tập và làm việc trong môi trường quốc tế của chú. Qua các bài học, học sinh được khuyến khích suy nghĩ về kinh tế, xã hội, lịch sử, công nghệ, văn hóa, trách nhiệm công dân và những lựa chọn có thể ảnh hưởng đến tương lai của chính mình. Theo chú Gấu, việc hiểu sâu những vấn đề này sẽ mang đến cho các con nền tảng tư duy vững chắc để chủ động nắm bắt cơ hội khi trưởng thành.
Giai đoạn 3: Chuẩn bị nghiêm túc cho cánh cửa đại học
Từ lớp 9 đến lớp 12 là giai đoạn đòi hỏi học sinh phải có tính kỷ luật và tinh thần tự học cao. Chú Gấu ví đây như một “trại huấn luyện”, nơi các con được chuẩn bị cho những kỳ thi quan trọng như SAT, các môn AP chuẩn bị đại học, đồng thời rèn luyện kỹ năng viết luận và xây dựng hồ sơ ứng tuyển đại học. Mục tiêu của giai đoạn này không chỉ là đạt điểm cao, mà còn giúp học sinh hiểu mình là ai, muốn theo đuổi điều gì và có thể đóng góp như thế nào cho cộng đồng. Bên cạnh sự hỗ trợ học thuật, Minh Việt còn xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính dành cho các cựu học sinh đủ điều kiện. Theo chia sẻ tại buổi họp, những học sinh duy trì kết quả học tập tốt khi vào đại học có thể được dự án xem xét cho vay tối đa 5.000 USD mỗi năm trong bốn năm học, không cần tài sản thế chấp. Đây là một cách để Minh Việt tiếp tục đồng hành cùng học sinh ngay cả khi các con đã hoàn thành chương trình phổ thông, đồng thời giúp những học sinh có năng lực không phải từ bỏ cơ hội chỉ vì khó khăn tài chính.
Một trong những thông điệp quan trọng nhất của buổi họp là lời nhắn nhủ dành cho phụ huynh về cách đồng hành cùng con. Theo chú Gấu, cha mẹ không cần phải trở thành giáo viên thứ hai, cũng không cần kiểm tra con bằng cách yêu cầu con dịch hoặc nhắc lại toàn bộ nội dung bài học bằng tiếng Việt bởi việc hiểu một vấn đề bằng tiếng Anh và khả năng dịch vấn đề đó sang tiếng Việt là hai kỹ năng khác nhau. Một đứa trẻ chưa dịch được bài học không có nghĩa là trẻ không hiểu. Trong thời gian đầu, khi vốn từ và trải nghiệm ngôn ngữ của các con chưa đủ lớn, phụ huynh cũng không nên nóng lòng yêu cầu con phải nói thật nhiều. Trẻ cần được nghe, quan sát và tích lũy trước khi có thể diễn đạt một cách tự nhiên. Sau vài năm, khi lượng ngôn ngữ đã đủ đầy, các con sẽ bắt đầu chủ động sử dụng tiếng Anh và có nhu cầu chia sẻ nhiều hơn.
Điều cha mẹ có thể trao cho con trong giai đoạn này là tình yêu thương, sự tin tưởng và cảm giác an toàn. Thay vì quá chú ý đến việc lớp có bao nhiêu học sinh hay con được phát biểu bao nhiêu lần, phụ huynh có thể quan sát sự tiến bộ của con trong một quá trình dài hơn: con có vui khi vào lớp không, có hiểu hướng dẫn của giáo viên không, có chủ động hoàn thành bài tập hơn không và có dần hình thành sự tự tin hay không.
Giáo dục là một hành trình dài. Trẻ em trưởng thành tốt nhất khi các con cảm nhận được rằng người lớn luôn đứng bên cạnh mình, thay vì liên tục đứng phía trên để kiểm tra và phán xét.
Văn hóa tôn trọng – nguyên tắc không thể thỏa hiệp
Bên cạnh triết lý giáo dục, chú Gấu cũng nhấn mạnh một nguyên tắc đã được Minh Việt duy trì từ những ngày đầu tiên: tất cả các thành viên trong cộng đồng phải tôn trọng lẫn nhau.
Sự tôn trọng ấy không chỉ được yêu cầu ở học sinh, mà phải bắt đầu từ người sáng lập, đội ngũ quản lý, giáo viên, trợ giảng, nhân viên hỗ trợ và các gia đình. Minh Việt luôn sẵn sàng lắng nghe những ý kiến đóng góp, thắc mắc hoặc phản hồi của phụ huynh. Tuy nhiên, dự án không chấp nhận những lời lẽ xúc phạm, mắng mỏ hoặc hạ thấp nhân phẩm của bất kỳ thành viên nào trong đội ngũ. Trong trường hợp một phụ huynh có hành vi vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc này, Minh Việt có thể chủ động chấm dứt việc cung cấp chương trình và hoàn lại khoản học phí phù hợp. Theo chú Gấu, không có khoản tiền nào có thể đánh đổi danh dự hay sự an toàn tinh thần của những người đang làm việc cho dự án.
Chính nguyên tắc nhất quán ấy đã góp phần giúp Minh Việt xây dựng một cộng đồng ổn định, an toàn và hạn chế tối đa những mâu thuẫn không đáng có trong suốt nhiều năm hoạt động.
Khi cha mẹ cũng trở thành những người học suốt đời
Minh Việt không chỉ xây dựng các chương trình dành cho học sinh. Phụ huynh trong cộng đồng còn có thể tham gia nhiều lớp học ngoại ngữ như tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nhật, tiếng Pháp, tiếng Trung và các chương trình tìm hiểu văn hóa, lịch sử thế giới. Phần lớn những lớp học này đã được bao gồm trong học phí của học sinh. Tuy nhiên, số lượng phụ huynh tham gia thường chưa tương xứng với chất lượng và cơ hội mà các chương trình mang lại. Chú Gấu thẳng thắn bày tỏ mong muốn các bố mẹ dành thêm thời gian cho việc học tập và bồi dưỡng chính mình. Việc học của cha mẹ không chỉ giúp mở rộng kiến thức hay duy trì sự minh mẫn. Hình ảnh người lớn đọc sách, học ngoại ngữ, tham gia lớp học và sẵn sàng thừa nhận những điều mình chưa biết chính là một bài học sống động đối với trẻ. Thay vì chỉ nói với con rằng việc học rất quan trọng, cha mẹ có thể cho con nhìn thấy điều đó qua chính cách mình sống. Khi trong một gia đình, cả cha mẹ và con cái đều là những người học, việc học sẽ không còn là nghĩa vụ của riêng trẻ em. Nó trở thành một phần tự nhiên của đời sống gia đình và là sợi dây kết nối các thế hệ.
Một trách nhiệm đối với quê hương và tương lai
Khép lại buổi trò chuyện, chú Gấu một lần nữa khẳng định rằng Minh Việt được xây dựng từ ý thức trách nhiệm đối với quê hương và tương lai của trẻ em Việt Nam.
Đằng sau từng lớp học, từng tài khoản được cấp, từng email hỗ trợ hay từng buổi họp phụ huynh là mong muốn tạo ra một con đường giáo dục chất lượng, bền vững và phù hợp hơn với điều kiện của các gia đình. Minh Việt không hứa rằng hành trình ấy sẽ luôn dễ dàng. Các con sẽ có những giai đoạn chưa hiểu bài, chưa muốn học hoặc chưa thể hiện được sự tiến bộ rõ ràng. Cha mẹ cũng có thể trải qua những lúc hoang mang và sốt ruột. Tuy nhiên, khi gia đình, giáo viên và dự án cùng giữ vững niềm tin, kiên trì thực hiện đúng vai trò của mình, những thay đổi tích cực sẽ dần xuất hiện.
Từ câu chuyện của một cậu bé Hà Nội từng bắt đầu học tiếng Anh khá muộn, chú Gấu mong các gia đình hiểu rằng xuất phát điểm không quyết định giới hạn của một đứa trẻ. Điều quan trọng hơn là các con có được trao cơ hội hay không, có được yêu thương và tin tưởng hay không, và có gặp được những người sẵn sàng đồng hành cùng mình trên một chặng đường đủ dài hay không. Đó cũng chính là điều Minh Việt mong muốn tiếp tục thực hiện: gieo những hạt giống tri thức, nuôi dưỡng những con người hạnh phúc và cùng các gia đình kiến tạo một tương lai tốt đẹp hơn cho thế hệ trẻ Việt Nam.